تفاوت مانیتور IPS و TN؛ کدام برنده است؟

تفاوت مانیتور IPS و TN از یک اختلاف ساختاری شروع می‌شود و به دو دنیای کاملاً متفاوت ختم می‌شود. TN سریع‌تر و ارزان‌تر است؛ اما رنگ و زاویه دید را قربانی این سرعت می‌کند. IPS در رنگ، دقت و تجربه بصری جلوتر است و امروز از نظر سرعت هم فاصله‌اش با TN به حداقل رسیده است. در ادامه این تفاوت را روشن‌تر بررسی می‌کنیم تا انتخاب برایتان بسیار راحت شود.

تفاوت مانیتور IPS و TN در یک نگاه

تفاوت مانیتور IPS و TN را می‌توان در ده ثانیه خلاصه کرد. جدول زیر خلاصه چیزی است که در ادامه مقاله باز می‌کنیم. در بحث قیمت نیز می‌توانید برای مشاهده لیست قیمت و خرید مانیتور در انواع مدل‌ها، وارد فروشگاه تاپ رایان شوید.

زاویه دید؛ ۱۷۸ درجه در برابر ۱۶۰ درجه

تفاوت مانیتور IPS و TN در زاویه دید، دراماتیک‌ترین بخش این مقایسه است. اعداد را ببینید: پنل IPS زاویه دید ۱۷۸ درجه افقی و عمودی دارد و در آزمون‌ها، حتی در ۶۰ درجه انحراف از مرکز، انحراف رنگ آن زیر ۳ و کنتراستش بالای ۱۰۰:۱ باقی می‌ماند. تمام این اعداد یعنی اگر از زوایای کناری به نمایشگر نگاه کنید، باز هم صفحه تغییری ندارد.

TN روی کاغذ ۱۶۰ تا ۱۷۰ درجه است. اما این عدد، خوشبینانه هستند! در عمل در پنل TN به ازای هر ۱۰ درجه افزایش زاویه دید، کنتراست حدود ۳۵ تا ۴۵ درصد افت می‌کند. یعنی اگر دو نفر کنار هم به یک مانیتور TN نگاه کنند، هیچ‌کدام تصویر درست را نمی‌بینند. برای تماشای گروهی فیلم، جلسه کاری دونفره یا مانیتور دوم که با زاویه کنار دستتان است،IPS بدون رقیب است.

کیفیت و دقت رنگ؛ جایی که IPS دست بالا را دارد

اینجا فاصله دو پنل از یک تفاوت ساده به یک شکاف عمیق تبدیل می‌شود. شاخص ΔE (دلتا ای) نشان می‌دهد رنگ نمایش‌داده‌شده چقدر به رنگ واقعی نزدیک است. هرچه کمتر باشد، بهتر است. دلتا ای در پنل‌های IPS کالیبره‌شده کارخانه معمولاً زیر ۲ یا مساوی 2 است. عددی که چشم انسان تفاوتش را تقریباً تشخیص نمی‌دهد. این پارامتر در پنل‌ TN معمولاً بالای ۵ است. در عمل یعنی رنگ آبی که روی صفحه TN می‌بینید، بعد از چاپ ممکن است آبی دیگری باشد.

عمق رنگ هم ماجرای خودش را دارد. بیشتر پنل‌های TN بومی ۶ بیتی هستند و با تکنیک FRC یا دیترینگ، ۸ بیت را شبیه‌سازی می‌کنند. یعنی مانیتور رنگ را واقعاً نمی‌سازد؛ در عوض با پلک‌زدن سریع بین دو رنگ، مغز شما را قانع می‌کند. نتیجه در دنیای واقعی، باندینگ است (آن نوارهای پلکانی در آسمان غروب یا در سایه‌ها که کمی کیفیت تصویر را خراب می‌کند). IPS اغلب ۸ بیت بومی و در مدل‌های بالاتر ۱۰ بیت است. بنابراین گرادیان‌ها کاملاً نرم و یکپارچه می‌مانند و آسمان، دچار رنگ‌های پلکانی نمی‌شود. اگر یک‌دستی رنگ‌های تصویر برایتان اولویت است، می‌توانید لیست قیمت مانیتور IPS را در تاپ رایان ببینید و مقایسه کنید.

پوشش رنگی sRGB و تأثیر آن روی میز کار

تفاوت مانیتور IPS و TN در پوشش رنگی را می‌توان با یک عدد ساده روشن کرد. sRGB استاندارد رنگی وب است. تقریباً هر عکسی که در اینترنت می‌بینید با همین زبان رنگبندی شده است. مانیتورهای TN اقتصادی معمولاً ۷۰ تا ۸۵ درصد sRGB را پوشش می‌دهند. مدل‌های IPS متداول به ۹۵ تا ۹۹ هم درصد می‌رسند. این یعنی TN بخشی از رنگ‌ها را اصلاً نمی‌تواند نشان دهد و نزدیک‌ترین رنگ موجود را جایگزین می‌کند.

این تفاوت روی میز کار خیلی ملموس است. مثلاً در TN قرمزهای پرمایه، کم‌جان می‌شوند. اگر کارتان عکاسی، طراحی، تدوین یا... است، این اختلاف می‌تواند تأثیر منفی داشته باشد. اما اگر کارتان اکسل، کد و اکشن‌گیم است، این درصدها هیچ اهمیت و تأثیر ملموسی ندارند.

تفاوت مانیتور IPS و TN در سرعت؛ زمان پاسخ و رفرش‌ریت

تفاوت مانیتور IPS و TN در سرعت، سال‌ها برگ برنده TN است. زمان پاسخ GtG یعنی مدت‌زمانی که یک پیکسل برای تغییر از یک خاکستری به خاکستری دیگر نیاز دارد. این زمان در TN به ۱ میلی‌ثانیه و حتی کمتر می‌رسد. IPS کلاسیک در محدوده ۵ تا ۸ میلی‌ثانیه بود. پیامد عملی این عدد، ایجاد سایه‌ای است که پشت اجسام متحرک جا می‌ماند. در بازی‌های شوتر سریع، این سایه اعصاب‌خردکن است. اگر سرعت حرف اول و آخر را برایتان می‌زند، می‌توانید فهرست مانیتور TN با قیمت رقابتی را در تاپ رایان ببینید.

اما یک نکته مهم! نسل‌های Fast IPS و Nano IPS امروز روی کاغذ به همان ۱ میلی‌ثانیه GtG رسیده‌اند و رفرش‌ریت ۱۴۴، ۱۶۵ و ۲۴۰ هرتز دیگر در انحصار TN نیست. تفاوت باقی‌مانده آن‌قدر کوچک است که فقط بازیکنان حرفه‌ای رقابتی حسش می‌کنند. صادقانه بگویم: اگر گیمر فوق حرفه‌ای هستید،TN حرکات بسیار سریع را واضح‌تر نشان می‌دهد. در غیر این صورت، IPS هم در این بحث کاملاً پاسخگو است.

تفاوت مانیتور IPS و TN در کنتراست

کنتراست یعنی فاصله سفیدترین سفید تا سیاه‌ترین سیاه صفحه. هر دو پنل روی کاغذ عدد ۱۰۰۰:۱ دارند. یعنی سفیدشان هزار برابر سیاهشان روشن‌تر است. پس روی برچسب، مساوی‌اند. اما این عدد در TN فقط وقتی درست است که چشم شما دقیقاً وسط صفحه و روبه‌رو باشد. کمی که جابه‌جا شوید، همان سیاه به خاکستری می‌زند و تصویر تخت می‌شود. اما IPS این عدد را در زوایای کناری هم نگه می‌دارد. ساده‌تر بگوییم: TN از نظر کنتراست در شرایط آزمایشگاهی خوب است و IPS در شرایط واقعی زندگی.

در چه صورت پنل TN را انتخاب کنم؟

TN یک انتخاب تخصصی است، نه یک انتخاب عمومی. اما این پنل سریع‌ترین زمان و ارزان‌ترین قیمت را دارد و کمترین برق را هم مصرف می‌کند. در مقابل، رنگ و زاویه دید را از شما می‌گیرد. اگر این معامله برایتان منطقی است،TN گزینه مناسب‌تان است.

سناریوهایی که TN انتخاب درستی است:

• بازیکن رقابتی ای‌اسپورت، شوتر، فایتینگ یا بازی‌های خیلی سریع
• نیاز به رزولوشن یا رفرش‌ریت بالاتر با بودجه محدود
• کار انفرادی با مانیتور و نشستن روبه‌روی نمایشگر
• استفاده به‌عنوان مانیتور دوم یا سوم (جایی که رنگ‌ها اهمیت زیادی ندارند)
• کار صرف با متن‌ها
• نیاز به مصرف انرژی پایین

در چه صورت پنل IPS را انتخاب کنم؟

IPS تقریباً در همه‌چیز خوب است و در رنگ، عالی. زاویه دیدش بازتر است، رنگش دقیق‌تر و گرادیان‌هایش نرم‌تر. در مدل‌های قدیمی‌‎تر، نقطه‌ضعفش سرعت است. اما مدل‌هایFast IPS این حفره را پر کردند. تنها محدودیت‌هایش، قیمت بالاتر و کمی هاله در اتاق تاریک است.

سناریوهایی که IPS انتخاب درستی است:

• کار حساس با رنگ؛ مثل طراحی گرافیک، ادیت عکس، تدوین ویدئو، معماری، چاپ و...
• اجرای بازی داستانی و سینمایی
• نگاه کردن به مانیتور بیش از یک نفر (تماشای فیلم دونفره، ارائه به مشتری و... )
• نشستن ساعات طولانی پشت مانیتور (رنگ یکدست و گاما ثابت، فشار چشم را کمتر می‌کند)
• نیاز به نمایشگرهای بزرگ‌تر (هرچه صفحه بزرگ‌تر باشد، افت رنگ TN در لبه‌ها آشکارتر است)
• نیاز به کار با نمایشگر به‌صورت عمودی (در حالت عمودی، ضعف TN فاجعه می‌سازد)